Δεσποτικό. Το παρελθόν αναβιώνει με τις δυνατότητες του σήμερα

Η αναστήλωση του αρχαϊκού ναού και του εστιατορίου του ιερού του Απόλλωνα στο Δεσποτικό ξεκινούν και πάλι, παράλληλα με τις συνεχιζόμενες από το 2004 ανασκαφικές εργασίες, στις οποίες συμμετέχουν για ακόμη μία φορά φοιτητές από όλο τον κόσμο. Οι 50 επιλεγμένοι φοιτητές θα εργαστούν για έξι εβδομάδες στην ανασκαφή, ενώ στη συνέχεια θα ακολουθήσει η μελέτη των ευρημάτων στο αρχαιολογικό μουσείο της Πάρου

Πολλοί αφανείς ήρωες σε ένα έργο που απαιτεί συνεργασία και συντονισμό

Εκτός από την έντονα κοπιαστική εργασία των εξειδικευμένων μαρμαροτεχνιτών και της υπόλοιπης ομάδας στον αρχαιολογικό χώρο, εδώ και έξι με επτά μήνες το έργο προετοιμάζεται παράλληλα και στην Αθήνα, στο εργοστάσιο κοπής και επεξεργασίας μαρμάρου Δέλτα Μάρμαρα, όπου ο υπεύθυνος κ. Δημήτρης Δημητρόπουλος με την καθοδήγηση του αρχιτέκτονα του έργου κ. Γουλιέλμου Ορεστίδη επιλέγει τους κατάλληλους όγκους μαρμάρου που θα μεταφερθούν στον αρχαιολογικό χώρο αλλά και αυτούς που θα δουλευτούν με ηλεκτρονικό παντογράφο (CNC). Το σύγχρονο αυτό μηχάνημα δίνει στην άμορφη μάζα μαρμάρου τη μορφή ενός αρχαίου αρχιτεκτονικού μέλους: σπόνδυλοι, επιστύλια, κιονόκρανα, αντιθήματα, τρίγλυφοι, μετόπες. Τα νέα μέλη θα μεταφερθούν στο Δεσποτικό και θα συνδεθούν με τα αρχαία αρχιτεκτονικά μέλη.

Η σύγχρονη τεχνολογία βοηθά σημαντικά τη διαδικασία της ανοικοδόμησης τόσο χρονικά όσο φυσικά και ποιοτικά. Η ομάδα του Δεσποτικού συνεχίζει απρόσκοπτα το έργο της με συμμάχους την τεχνολογία και φυσικά τους ανθρώπους, τεχνίτες, φοιτητές, αρχαιολόγους, αρχιτέκτονες, χορηγούς.

Αναστήλωση της Στοάς του Φιλίππου στη Δήλο

Οι εργασίες της αναστήλωσης της Στοάς του Φιλίππου στη Δήλο εντατικοποιούνται με προγραμματισμό και οργάνωση, ώστε όλα να είναι έτοιμα για την τελική μελέτη του έργου και την απαραίτητη κοστολόγηση των εργασιών όσο και για τη φάση της αναστήλωσης. Οι εργασίες που πραγματοποιήθηκαν από τις 10 έως τις 20 Απριλίου, φαντάζουν στους μη ειδικούς, μη ουσιώδεις, σίγουρα καθόλου εντυπωσιακές. Ωστόσο, οι εργασίες αυτές είναι όχι μόνο απαραίτητες αλλά και εξαιρετικά πολύτιμες για όλες τις φάσεις του έργου. Οι αποτυπώσεις του μνημείου με drone αποκαλύπτουν όχι μόνο το εντυπωσιακό εύρος των ευρημάτων αλλά και την ταξινόμησή τους, η οποία θα συνεχιστεί τις επόμενες ημέρες, ώστε να διαπιστωθεί με ακρίβεια ποια ευρήματα «δένουν» με ποια, σχηματίζοντας ένα ενιαίο σύνολο. Ό,τι δεν έχει βρεθεί, θα πρέπει να δημιουργηθεί και να επικολληθεί. Αυτό θα περιλαμβάνει η αμέσως επόμενη φάση, αυτή της μελέτης, η οποία θα οδηγήσει και στην ασφαλή οικονομική εκτίμηση του έργου. Στις εργασίες που πραγματοποιήθηκαν συμμετείχαν αρχαιολόγοι, αρχιτέκτονες, τοπογράφοι, σχεδιαστές και μαρμαροτεχνίτες.

 

Από τις 10 έως τις 20 Απριλίου συγκεκριμένα πραγματοποιήθηκαν:

  1. Τοπογραφική – Φωτογραμμετρική Αποτύπωση του μνημείου

Οι εργασίες πεδίου περιελάμβαναν:

  • Τοποθέτηση φωτοσταθερών σε κατάλληλα επιλεγμένες θέσεις  στον ευρύτερο χώρο της Στοάς του Φιλίππου και μέτρηση των συντεταγμένων τους μέσω του γεωδαιτικού GPS υψηλής ακριβείας που διαθέτει η ΕΦΑΚΥΚ.
  • Επιπροσθέτως μετρήσεις ακριβείας χαρακτηριστικών γραμμικών μεγεθών επί του μνημείου, με σκοπό τη δυνατότητα ελέγχου κλίμακας του τελικού προϊόντος (ορθοφωτοχάρτης)
  • Πραγματοποίηση εναέριων λήψεων με το μη επανδρωμένο αεροσκάφος (drone) της ΕΦΑΚΥΚ, ακολουθώντας πλήρως αυτοματοποιημένη διαδικασία και σχεδιασμό σε πλαίσιο γεωγραφικών υποβάθρων υψηλής ακριβείας. Το αποτέλεσμα χαρακτηρίζεται αφ’ ενός γεωμετρικά άριστο αφού εξασφαλίζονται με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τα στοιχεία πτήσης (ύψος, επικάλυψη αεροφωτογραφιών, θέση φωτομηχανής στο χώρο κ.λπ.) και αφ’ ετέρου πλήρες, αναφορικά με τον αριθμό λήψεων που υπερβαίνουν εδώ τις 1.000 και μάλιστα από χαμηλό ύψος 10 μέτρων.

Τέλος αναφέρουμε ότι  η φωτογραμμετρική επεξεργασία των λήψεων πραγματοποιήθηκε σε σύγχρονο σταθμό εργασίας  με τη βοήθεια εξειδικευμένου λογισμικού  που διαθέτει η ΕΦΑΚΥΚ, αποδίδοντας με εξαιρετική ευκρίνεια και υψηλά μετρικά χαρακτηριστικά  τρισδιάστατο μοντέλο και ορθοφωτοχάρτη ενταγμένο στο  Ελληνικό γεωδαιτικό σύστημα αναφοράς

 

Οι εργασίες πεδίου υλοποιήθηκαν από την ομάδα των:

  • Βάκουλης Θεμιστοκλής, Αρχαιολόγος ΠΕ (ΕΦΑΚΥΚ)
  • Πανάγου Τάνια, Αρχαιολόγος ΠΕ (ΕΦΑΚΥΚ)
  • Μαυροκορδάτου Δήμητρα, Αρχιτέκτονας Μηχανικός ΠΕ (ΕΦΑΚΥΚ)
  • Παπαδαντωνάκης Γεώργιος, Τοπογράφος Μηχανικός ΠΕ (ΓΔΑΜΤΕ / Διεύθυνση Πολιτιστικής Κληρονομιάς Έρευνας & Τεχνικής Υποστήριξης Μελετών & Έργων Αναστήλωσης /Τμήμα Αποτυπώσεων, Γεωπληροφορικής & Κτηματολογίου)
  • Μπία Μαρία, Τοπογράφος Μηχανικός ΠΕ (ΕΦΑΚΥΚ)
  • Φυλάκτος Παύλος, Αρχαιολόγος ΠΕ (ΕΦΑΚΥΚ)
  • Τσακναρίδου Ευαγγελία, Σχεδιάστρια ΤΕ (ΕΦΑΚΥΚ)
  1. Φωτογραμμετρική Αποτύπωση αρχιτεκτονικών μελών

Οι εργασίες πεδίου για τη συλλογή των δεδομένων για φωτογραμμετρική αποτύπωση των αρχιτεκτονικών μελών που θα χρησιμοποιηθούν στην αναστήλωση υλοποιήθηκαν από την ομάδα εργασίας:

  • Ορεστίδης Γουλιέλμος, Αρχιτέκτονας Μηχανικός
  • Αναγνώστου Λουίζα, Αρχιτέκτονας Μηχανικός
  • Κονίδη Αμαλία, Αρχιτέκτονας Μηχανικός

Οι μετακινήσεις των αρχιτεκτονικών μελών για τις ανάγκες της φωτογραμμετρικής αποτύπωσης πραγματοποιήθηκαν από τους μαρμαροτεχνίτες:

  • Μπληγιάννος Χρήστος
  • Σιξάς Ηλίας
  • Σκαρής Γιαννούλης

Τι θα δω σήμερα στη νήσο Δεσποτικό

Οι αναστηλώσεις προχωρούν στη νήσο Δεσποτικό, αργά και σταθερά, όπως αρμόζει στις νόρμες του αρχαιολογικού χρόνου.

Ανηφορίζοντας από τον μώλο προς τον αρχαιολογικό χώρο νιώθουμε κομμάτι της ιστορίας του νησιού. Τότε που οι επισκέπτες έδεναν στον μώλο του Δεσποτικού για να βρεθούν στο Ιερό του. Περνάμε μπροστά από έξι κτήρια –βοηθητικά της λειτουργίας του Ιερού πριν φτάσουμε στον «πυρήνα» του, στο τέμενος. Στεκόμαστε στον λατρευτικό περίβολο της αρχαϊκής περιόδου (6ος αι. π.Χ.) που περικλείει τα δύο πιο σημαντικά κτίσματα του Ιερού, τον Ναό και το Εστιατόριο. Η καλή κατάσταση διατήρησής τους, η ανεύρεση πολλών αρχιτεκτονικών μελών τους και η αρχιτεκτονική και λειτουργική τους αξία για το Ιερό αποτέλεσαν τους βασικούς λόγους που πραγματοποιείται αυτό το μακρύ «ταξίδι» αναστήλωσης που αναμένεται να μας ανταμείψει όλους. Από το 1997 που ξεκίνησαν οι ανασκαφές με επικεφαλής «ανασκαφέα» τον αρχαιολόγο Γιάννο Κουράγιο (Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων) έως σήμερα, η ομάδα του Δεσποτικού με τη συνδρομή χορηγών –Ιδρυμάτων και με αμείωτο ζήλο πέτυχαν να δούμε αναστηλωμένα τμήματα από τις κιονοστοιχίες των δύο κτισμάτων, δύο κίονες του ναού και δύο του εστιατορίου, οι οποίοι «πατούν» πάνω στους στυλοβάτες που συμπληρώθηκαν. Αναστηλωμένο τμήμα του ενδιάμεσου τοίχου του ναού και του εστιατορίου (η αποκαλούμενη παραστάδα), συμπληρωμένο με νέο και αρχαίο υλικό. Ανακατασκευασμένο τον βόρειο (εξωτερικό) τοίχο του ναού, σε ύψος 1μ., επίσης με νέο και αρχαίο υλικό. Ανακατασκευασμένο τμήμα των προσόψεων των δωματίων του ναού και του εστιατορίου. Τοποθετημένα τα κατώφλια (από νέο υλικό) σε δωμάτιο του ναού και του εστιατορίου.

Όλα αυτά που βλέπουμε προϋποθέτουν ότι έχει γίνει συντήρηση των αρχαίων τοιχοποιίων και ότι έχει ολοκληρωθεί πλήρως η ανασκαφή σε αυτή την περιοχή. Προϋποθέτει όμως ακόμη ότι υπάρχει γνώση, διαρκής εκπαίδευση, αστείρευτο μεράκι και ιδιωτική βούληση. Από την ομάδα του Δεσποτικού και από όλους εμάς που τη στηρίζουμε. Το νιώθουμε υποχρέωση. Και καθώς ανεβαίνουμε από τον μώλο προς το Ιερό είμαστε βέβαιοι ότι ακολουθούμε τον σωστό δρόμο.

ΔΗΛΟΣ – Αναστήλωση της στοάς του Φιλίππου Β΄- Προγραμματισμός εργασιών για το έτος 2018

Η δεύτερη φάση των εργασιών εντάσσεται χρονικά μέσα στο 2018 με στόχο την ολοκλήρωση των προκαταρκτικών εργασιών, οι οποίες αφορούν στα εξής:

Α. Οριστική ταξινόμηση αρχιτεκτονικών μελών

Η οριστική ταξινόμηση των αρχιτεκτονικών μελών της Στοάς και της επέκτασής της που δεν θα χρησιμοποιηθούν στην αναστήλωση προβλέπεται να γίνει στη βαλτώδη περιοχή δυτικά του μνημείου. Για τον σκοπό αυτό θα διαμορφωθεί βάση από οπλισμένο σκυρόδεμα επιφάνειας περίπου 600τ.μ. Ωστόσο, ο βαλτώδης χαρακτήρας της περιοχής επιβάλλει την εκπόνηση γεωτεχνικής και στατικής μελέτης εφαρμογής από πολιτικό μηχανικό. Αμέσως μετά την ολοκλήρωση της μελέτης θα ακολουθήσει η κατασκευή της βάσης και στη συνέχεια η μεταφορά και οριστική ταξινόμηση των μελών ανά είδος.

 

Β. Εκπόνηση οριστικής μελέτης αναστήλωσης της Στοάς

Συνεχίζονται και ολοκληρώνονται οι απαιτούμενες τρισδιάστατες αποτυπώσεις των αρχιτεκτονικών μελών που θα χρησιμοποιηθούν στην αναστήλωση. Παράλληλα, θα γίνει η λεπτομερής σχεδιαστική και φωτογραφική αποτύπωση της υπάρχουσας κατάστασης του μνημείου. Μετά τη συλλογή και επεξεργασία των παραπάνω στοιχείων θα συνταχθεί με ασφάλεια η οριστική μελέτη μερικής αναστήλωσης της Στοάς.

 

Γ. Κατασκευή συμπληρωμάτων αρχιτεκτονικών μελών

Οριστικοποιείται η επιλογή του μαρμάρου που θα χρησιμοποιηθεί στην αναστήλωση και η προμήθεια όγκων μαρμάρου, ώστε να ξεκινήσει η επεξεργασία των νέων αρχιτεκτονικών μελών και των συμπληρωμάτων που θα προβλέπει η σχετική μελέτη.

 

Δ. Οργάνωση εργοταξίου για τις αναστηλωτικές εργασίες

Η οργάνωση του εργοταξίου με τον κατάλληλο εξοπλισμό για να διενεργούνται οι απαραίτητες εργασίες συντήρησης και συγκόλλησης των αρχιτεκτονικών μελών και η επιλογή του σωστού συστήματος ανύψωσης, μετακίνησης και τοποθέτησης των ογκωδών αρχιτεκτονικών μελών στις αρχικές τους θέσεις. Η επιλογή του γερανού θα γίνει έπειτα από τη συνεκτίμηση διαφόρων παραγόντων –δυσκολία πρόσβασης στο νησί, αδυναμία προσέγγισης μηχανημάτων στο μνημείο, το μεγάλο βάρος των αρχιτεκτονικών μελών -η μία μόνο παραστάδα ζυγίζει περίπου 11 τόνους  -οι δύσκολες καιρικές συνθήκες με έντονους ανέμους, η αισθητική παρέμβαση στο τοπίο, κ.ά..

 

Ε. Ετήσιες αποψιλώσεις και καθαρισμοί

Οι αποψιλώσεις θα πρέπει να γίνονται σε ετήσια βάση ώστε να διατηρηθεί η ευπρεπής εικόνα του μνημείου και των περιοχών ταξινόμησης των αρχιτεκτονικών μελών, τόσο για την προβολή του μνημείου όσο και για τη διευκόλυνση των εργασιών.

 

Το Δεσποτικό συνεχίζει να αναδεικνύει τον αρχαιολογικό του πλούτο και να μας εκπλήσσει

Στο νησί Δεσποτικό η διαδικασία της αναστήλωσης και ανάδειξης του αρχαϊκού ιερού του Απόλλωνα γίνεται όπως και τότε με ελάχιστες διαφοροποιήσεις. Μία ακόμη παράμετρος που προσδίδει ιδιαίτερη αξία σε ένα σπουδαίο εγχείρημα.

Το αρχαϊκό ιερό του Απόλλωνα, στο μεγαλύτερο ιερό των Κυκλάδων μετά από αυτό της Δήλου, βρίσκεται σε ένα ακατοίκητο νησί, το Δεσποτικό δίπλα στην Αντίπαρο, χωρίς σύγχρονες ανέσεις και διευκολύνσεις. Οι εργαζόμενοι στο έργο, τεχνίτες, μηχανικοί, αρχαιολόγοι, φοιτητές, νιώθουν έντονα την ιστορία να συνεχίζεται μέσα σε μία αδιατάραχτη φύση  δημιουργώντας από κοινού ένα αρμονικό σύνολο, ανέπαφο στους αιώνες.

Οι εργασίες αναστήλωσης του αρχαϊκού ναού και του εστιατορίου έχουν πρωταρχική σημασία για την Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων αλλά και για τον επικεφαλής της ανάδειξής του, αρχαιολόγο Γιάννο Κουράγιο, αφού θα μετατρέψει το νησί Δεσποτικό σε ένα οργανωμένο αρχαιολογικό πάρκο υψίστης πολιτιστικής αξίας. Έως τότε, κάθε μέλος της ομάδας του Δεσποτικού θα εργάζεται κάτω από δύσκολες συνθήκες –κυρίως λόγω της γεωγραφικής θέσης του νησιού –στο ακατοίκητο νησί, χωρίς ρεύμα, χωρίς τη δυνατότητα μεταφοράς βαριών εργαλείων και υλικών με οποιοδήποτε άλλα μέσο εκτός από τα χέρια, με τις ίδιες μεθόδους που χρησιμοποιούσαν οι αρχαίοι τεχνίτες έτσι και οι τεχνίτες μάρμαρου σήμερα, και οι δύο ωστόσο με ιδιαίτερο ζήλο και υποδειγματική ακρίβεια. Με εξαίρεση τη σημαντική συνδρομή της τεχνολογίας με τα ειδικά μηχανήματα cnc τα οποία παράγουν τρισδιάστατα μοντέλα στις διαστάσεις ενός αρχαίου αρχιτεκτονικού μέλους, τα χέρια των τεχνιτών είναι αυτά που χτίζουν, αναστηλώνουν, δημιουργούν το τελικό αποτέλεσμα σύμφωνα με τις οδηγίες του αρχιτέκτονα, ενώ την ίδια στιγμή όλη η ομάδα της αναστήλωσης μαζί με δεκάδες εθελοντές φοιτητές αρχαιολογίας από όλο τον κόσμο με την καθοδήγηση του Γιάννου Κουράγιου και των συνεργατών του προσφέρουν σπουδαία εργασία. Ο εθελοντισμός και η ιδιωτική πρωτοβουλία είναι υψίστης σημασίας για το Δεσποτικό που από το 2014, χωρίς να έχει ενταχθεί σε κάποιο κοινοτικό πρόγραμμα, βασίζεται στις ιδιωτικές χορηγίες.

Ο προγραμματισμός του έργου

Τον προσεχή Μάιο και Ιούνιο, η ομάδα του Δεσποτικού αναμένεται να εργαστεί για ένα μήνα για την αναστήλωση των κιόνων του ναού και του εστιατορίου, την τοποθέτηση ενός επιστυλίου του ναού, τη συνέχιση της παραστάδας, του κοινού τοίχου που μοιράζονταν ο ναός και το εστιατόριο, την αποκατάσταση του θυραίου τοίχου του ναού και του εστιατορίου. Τον προγραμματισμό του έργου ενδέχεται να τον διαφοροποιήσουν οι καιρικές συνθήκες ή και η δυσκολία στη μεταφορά του εξοπλισμού, αν και τα χρόνια της προσπάθειας έχουν αποδείξει πως όλα τα προβλήματα μπορούν να αντιμετωπιστούν αρκεί το έργο να συνεχίζεται και θα συνεχίζεται έως ότου ολοκληρωθεί με το αστείρευτο πάθος των ανθρώπων που εργάζονται για αυτό και το μεράκι των ανθρώπων που το υποστηρίζουν έμπρακτα.

«Όσα μάθαμε για το χρήμα» από μία ακόμη μοναδική ξενάγηση του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης

Η έκθεση «ΧΡΗΜΑ. Σύμβολα απτά στην αρχαία Ελλάδα» του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης παρουσιάζει ένα θέμα επίκαιρο πάντα και σε κάθε εποχή, ίσως εξαιρετικά επίκαιρο στις μέρες μας, με τρόπο τέτοιο που η αξία του χρήματος, έστω και για λίγο, εντοπίζεται σε αυτά που μαθαίνουμε για αυτό, σε αυτά που οι άνθρωποι ανά τους αιώνες επέλεγαν να αποτυπώσουν πάνω στο ψυχρό μέταλλο του νομίσματος.

Στην έκθεση ΧΡΗΜΑ μάθαμε πως οι άνθρωποι για εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια έδιναν αγαθά για να πάρουν αγαθά. Στα ομηρικά χρόνια ο «αντιπραγματισμός» πραγματοποιούνταν με βόδια –εννιά βόδια έκαναν το όπλα του Διομήδη. Ωστόσο, το χρήμα αυτό δεν μπορούσε ούτε να αποθηκευθεί, ούτε και να διαιρεθεί. Έτσι, την εποχή του Χαλκού οι άνθρωποι επινοούν τα τάλαντα, 25κιλα μέταλλα σε σχήμα βοδιού, που μάλλον δύσκολα μετέφεραν και έκοβαν και «σούβλες» από σίδερο -σούβλες, οβελούς, οβολούς –με 6 σούβλες να κάνουν 1 δραχμή, αφού τόσες είχε υπολογιστεί ότι χώραγαν σε μία παλάμη (δράττω, δραχμή). Όμως για τα τάλαντα και για τους οβολούς δεν μπορείς να είσαι βέβαιος, ούτε για το πραγματικό τους βάρος ούτε για την ποιότητα του μετάλλου τους. Κάπως έτσι, προέκυψε το νόμισμα.

Το χρήμα που δεν σου εξασφαλίζει την ευτυχία

Μάθαμε πως το βασίλειο της Λυδίας τον 7ο αι. π.Χ., περίπου το 650π.Χ., γίνεται το πρώτο κράτος που κόβει νόμισμα από Ήλεκτρο (χρυσός με ασήμι). Ο Κροίσος γίνεται ο πλουσιότερος άνθρωπος στον κόσμο, κόβει νομίσματα μόνο από χρυσό και μόνο από ασήμι (διμεταλλισμός) και όταν καλεί τον σοφό Σόλωνα για να επιβεβαιώσει την «ευτυχία» του, θυμηθήκαμε το «Μηδένα προ του τέλους μακάριζε». Το ίδιο ακριβώς θυμήθηκε και ο Κροίσος την ώρα που ο Κύρος διέταξε να τον κάψουν ζωντανό και φώναξε «Σόλων, Σόλων», κάτι που σύμφωνα με τον μύθο μπορεί και να του έσωσε τη ζωή από το φόβο του Κύρου μην του συμβεί το ίδιο και αναγκαστεί και αυτός με τη σειρά του να επικαλεσθεί το όνομα του σοφού Σόλωνα. Θαυμάσαμε τον αμφορέα με τη σχετική εικόνα του Κροίσου πάνω στα ξύλα για την πυρά, που για πρώτη φορά βγήκε από το μουσείο του Λούβρου για να εξυπηρετήσει τους σκοπούς αυτής της σημαντικής έκθεσης.

Οι ελληνικές πόλεις ακολούθησαν με καθυστέρηση 20 ετών

Οι ελληνικές πόλεις κοντινές στη Λυδία, η Μίλητος, η Έφεσσος ξεκινούν τα δικά τους νομίσματα 20 χρόνια μετά. Ακολουθεί η Αίγινα το 570π.Χ., που κόβει στατήρες με τις περίφημες χελώνες της, η Αθήνα με τη θεά Αθηνά και την γλαύκα της, η Κόρινθος με τον φτερωτό Πήγασο. Ο πρώτος βασιλιάς που κόβει νομίσματα σε χρυσό στον ελλαδικό χώρο είναι ο Φίλιππος Β, ενώ τα τετράδραχμα του Αλέξανδρου γίνονται τα πρώτα «δολάρια» της εποχής αφού κόβονται κατά χιλιάδες σε όλες τις πόλεις που εξαπλώνει τη δύναμή του.

Χρήμα και Εμπόριο

Οι αρχαίες πόλεις κόβουν νομίσματα και τα στολίζουν ανάλογα με αυτό που εμπορεύονταν. Σύκα για τη Ρόδο –αξεπέραστα ακόμη και για τους Αθηναίους, μικρά ψαράκια για την Κίζυκο, γνωστή για την αλιεία της μικρασιατική πόλη κοντά στη Μικρά Φρυγία, άμπελο για τη Χίο που σφραγίζει τους αμφορείς με το κρασί της αναγράφοντας τον τόπο παραγωγής, το όνομα του παραγωγού και τη χρονιά που παράχθηκε, όπως κάνουμε σήμερα, και βγάζει ίδιο νόμισμα με τη σφραγίδα του αμφορέα.

Χρήμα και Τέχνη

Από τα νομίσματα αποκτάμε σαφή εικόνα για περίφημα γλυπτά της αρχαιότητας που έχουν καταστραφεί. Το χρυσελεφάντινο άγαλμα της Ήρας στο Άργος, το χρυσελεφάντινο άγαλμα της Αθηνάς στον Παρθενώνα, το άγαλμα της Ευπλοίας Αφροδίτη του Πραξιτέλη στην Κνίδο, τα φατνώματα (οροφές) από έναν από τους έξι περίφημους ναούς του Απόλλωνα στους Δελφούς από 1 από τα 10 σωζόμενα 3δραχμα των Δελφών. Από 4δραχμο διαπιστώνουμε πως ο Φίλιππος Β΄ γίνεται ο πρώτος θνητός που δεν περιμένει να πεθάνει για να τον απεικονίσουν στο νόμισμα, ενώ σε νομίσματα του 2ου αι. μ.Χ. η Αθήνα που δεν γεννά πλέον μεγαλεία, στηρίζεται στα παλιά (μάχη της Σαλαμίνας) για να στολίσει τα νομίσματά της.

Οι έννοιες, η προπαγάνδα, το χθες και το σήμερα

Στα νομίσματα απεικονίζονται αφηρημένες έννοιες, όπως η τύχη και ο πλούτος αλλά και μηνύματα προπαγάνδας, όπως τα νομίσματα που κόβουν όλοι οι επίγονοι του Αλέξανδρου, με την κεφαλή του, προσπαθώντας να αποδείξει ο καθένας για λογαριασμό του ότι αυτός ήταν ο ένας και μοναδικός διάδοχος. Ο Αλέξανδρος πάλι έκοβε νομίσματα με το κεφάλι του Ηρακλή, που όλως τυχαίως, ήταν ίδιο με το δικό του. Το ίδιο έκανε και ο Πύρρος, ο βασιλιάς της Ηπείρου, που έκοβε νομίσματα με την κεφαλή του Αχιλλέα που όλως τυχαίως για ακόμη μία φορά, το κεφάλι του ήταν ίδιο με το δικό του. Σε ταβέρνα της Δήλου που καταστράφηκε μαζί με όλο το νησί από τον Μιθριδάτη βρίσκουμε ανέπαφα 120 νομίσματα από όλη την ανατολική μεσόγειο στην κατοχή μιας πόρνης που δεν χρειάζονταν συνάλλαγμα για ανταμοιβή. Ωστόσο, σε κάθε αρχαία πόλη υπήρχε κέντρο συναλλάγματος όπου μπορούσες να ελέγξεις εάν τα νομίσματά σου ήταν κάλπικα ή αυθεντικά καθώς και να μετρήσεις τον όγκο αυτών που αγόραζες.

Ιερές ή μη, οι Τράπεζες ξεκινούν το 500π.Χ.

Οι άνθρωποι πάντα ίδιοι, τότε και τώρα, τα χρήματά τους είτε τα έκρυβαν, τα έθαβαν για την ακρίβεια, είτε τα έδιναν προς φύλαξη στα ιερά, όπου αυτά με τη σειρά τους τα δάνειζαν με τόκο, για το καλό του Θεού ή της Θεάς… Αργότερα, οι πολύ πλούσιοι κάνουν το ίδιο, φτιάχνουν ιδιωτικές τράπεζες, όπου φυλάσσουν και δανείζουν. Στην Ελληνιστική περίοδο το κράτος παίρνει σειρά και φτιάχνει και αυτό τράπεζες, ενώ σε επιγραφή που εκτίθεται στο μουσείο ανακαλύπτουμε κατάπληκτοι πως το δάνειο, ο τόκος, το κούρεμα των δανείων και τα κόκκινα δάνεια μετρούν εκατοντάδες χρόνια ζωής, κάνοντας την επικαιρότητα αρχαία ιστορία.

Λίγο πριν φύγετε, «κόψτε» το δικό σας νόμισμα

Επιλέξτε το νόμισμα της περιοχής που θέλετε, το μέταλλο της προτίμησής σας και φωτογραφηθείτε στολίζοντας το δικό σας νόμισμα με τη δική σας εικόνα. Αποστολή στο email σας και μόλις κόψατε νέο νόμισμα. Στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης. Έως τις 15 Απριλίου 2018. https://www.cycladic.gr/page/chrima?slide=1#

Εμβληματικά εκθέματα από την αρχαιολογική έρευνα στις Κυκλάδες, στην Αθήνα.

Στο Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο Αθηνών, από την Τετάρτη 22 Νοεμβρίου έως την Κυριακή 26 Νοεμβρίου πραγματοποιείται επιστημονικό συνέδριο με θέμα «Περί των Κυκλάδων νήσων. Το Αρχαιολογικό Έργο στις Κυκλάδες» και έκθεση με θέμα «Κυκλαδικά στιγμιότυπα από τα μνημεία και τους ανθρώπους τους», που θα εγκαινιαστεί στις 22 Νοεμβρίου στις 8μμ. και θα παραμείνει στον χώρο των περιοδικών εκθέσεων του μουσείο έως και το τέλος Φεβρουαρίου του 2018.

Το επιστημονικό συνέδριο

Στόχος του συνεδρίου που αφιερώνεται προς τιμήν της Φωτεινής Ζαφειροπούλου, Επίτιμης Εφόρου Αρχαιοτήτων Κυκλάδων και στη μνήμη του Νικόλαου Ζαφειρόπουλου, Εφόρου Αρχαιοτήτων Κυκλάδων από το 1959 ως το 1972 για την προσφορά του στην προστασία, μελέτη και ανάδειξη των κυκλαδικών αρχαιοτήτων,  είναι η δημοσιοποίηση στο ευρύ κοινό αλλά και στους ειδικούς του σπουδαίου αρχαιολογικού έργου που συντελείται εδώ και πολλά χρόνια στα νησιά των Κυκλάδων και που έχει καταφέρει να αναδείξει κυκλαδικές αρχαιότητες από τους προϊστορικούς χρόνους έως και τους νεώτερους. Το συνέδριο, στο οποίο θα συμμετάσχουν περισσότεροι από 200 σύνεδροι σε 21 συνεδρίες από την έναρξη έως τη λήξη το βράδυ της Κυριακής, πρόκειται να αναπτυχθεί στους τομείς:

α) το Ανασκαφικό ερευνητικό έργο, έρευνες πεδίου (σωστικές και συστηματικές ανασκαφές, επιφανειακές έρευνες), ειδικές μελέτες υλικού, καθώς και ευρύτερες συνθετικές μελέτες.

β) τη συντήρηση και την αναστήλωση μνημείων σε σχέση με εργασίες ανάδειξης και ανάπλαση αρχαιολογικών χώρων.

γ) το έργο που συντελείται στα Μουσεία και Αρχαιολογικές Συλλογές των νησιών με περιοδικές εκθέσεις, επανεκθέσεις, εκπαιδευτικά προγράμματα και άλλες συναφείς δράσεις.

Η έκθεση

Σύμφωνα με δήλωση του κ. Δημήτρη Αθανασούλη, προϊστάμενου της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κυκλάδων «Αποφασίσαμε να κάνουμε αυτή την έκθεση που αφορά την ιστορία της έρευνας στις Κυκλάδες ως παράλληλη εκδήλωση του συνεδρίου για το αρχαιολογικό έργο στα νησιά. Και επειδή είναι μακριά, αποφασίσαμε να φέρουμε τις Κυκλάδες στην Αθήνα». Η έκθεση που διαρθρώνεται σε τρεις ενότητες παρουσιάζει:

Στοιχεία από τις πρώτες ανασκαφές στη Δήλο και τη Ρήνεια, με τη συμβολή της Γαλλικής Αρχαιολογικής Σχολής και της νεοσύστατης τότε Αρχαιολογικής Υπηρεσίας, ευρήματα ανασκαφών που πραγματοποίησε ο Νικόλαος Ζαφειρόπουλος στη Σελλάδα Θήρας, με μοναδικό ανάμεσά τους το ομοίωμα οικίσκου, το οποίο δεν έχει εκτεθεί ποτέ και ίσως αποτελεί και το σπουδαιότερο αντικείμενο της έκθεσης και χαρακτηριστικά εκθέματα από την έρευνα και προστασία των βυζαντινών μνημείων στις Κυκλάδες.

Για περισσότερες πληροφορίες: http://www.byzantinemuseum.gr/el/?nid=2258

Η συστηματική αρχαιολογική έρευνα στο Χιλιομόδι Κορινθίας ανέδειξε για 5Η συνεχή φορά, πολύτιμα ευρύματα

Στην περιοχή Χιλιομόδι Κορινθίας διεξήχθη για 5η συνεχή χρονιά ανασκαφή υπό τη διεύθυνση της Δρ. Έλενας Κόρκα, Γενικής Διευθύντριας Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς του ΥΠ.ΠΟ.Α. και με τη συνδρομή διεπιστημονικής ομάδας του Υπουργείου Πολιτισμού και πανεπιστημιακών ιδρυμάτων. Η ανασκαφή που διήρκησε έξι εβδομάδες πραγματοποιήθηκε σε συνέχεια της ανασκαφικής έρευνας του 2016 που είχε φέρει για πρώτη φορά στο φως κατάλοιπα οικοδομημάτων αρχαίας πόλης και δίχωρο υπέργειο ταφικό μνημείο ρωμαϊκών χρόνων. Οι ανασκαφικές τομές επικεντρώθηκαν περιμετρικά του συγκεκριμένου ταφικού μνημείου και επιβεβαίωσαν τη χρήση του χώρου διαχρονικά από τους αρχαϊκούς έως και τους ρωμαϊκούς χρόνους.

Ανασκάφηκαν 14 καλυβίτες κεραμοσκεπείς τάφοι, αρκετά από τους οποίους περιέκλειαν περισσότερες από μία ταφές με κτερίσματα από τον 1ο έως τον 4ο αι. μ.Χ..

Σε μεγαλύτερος βάθος και κάτω από το ρωμαϊκό μνημείο και το νεκροταφείο ρωμαϊκών τάφων ανασκάφηκε σύμπλεγμα κτιριακών εγκαταστάσεων με σημαντικά in situ (εντός θεματικού πλαισίου) ευρήματα –πλήθος κεράμων, αγγείων από τους αρχαϊκούς έως τους ρωμαϊκούς χρόνους –ενώ βρέθηκε εντυπωσιακή συγκέντρωση καύσεων. Βόρεια του υπόγειου χώρου αποκαλύφθηκε τοίχος ελληνιστικών χρόνων με στιβαρή θεμελίωση, δύο ακόμη τοίχοι ίδιας εποχής, κεραμική ελληνιστικών κυρίως χρόνων και ένα ειδώλιο περιστεριού. Σε τρίτη, μεταγενέστερη ελληνιστική φάση, οι τοίχοι λαξεύτηκαν σε σημεία ώστε στο εσωτερικό τους να εγκιβωτιστούν τάφοι ελληνιστικών χρόνων, από τους οποίους αποκαλύφθηκαν πέντε τάφοι μονολιθικής σαρκοφάγου με πλούσια κτερίσματα.

Από αυτούς ξεχωρίζει γυναικεία ταφή με πολύτιμα κτερίσματα -χάλκινο στεφάνι με φύλλα και καρπούς μυρτιάς, χρυσό δακτυλίδι, οστέινο αυλό, οστέινα ατρακτοειδή πλακίδια, χάλκινο κάτοπτρο, χρυσή δανάκη από νόμισμα Σικυώνας καθώς και πολλά ακόμη κτερίσματα από τους υπόλοιπους τάφους –μυροδοχεία, περόνες, λύχνοι, σκύφοι, νομίσματα. Ανατολικά του χώρου και στο σημείο που εδράζονται τα θεμέλιά του εγκλείονταν περισσότερες από μία ταφές, σε μία εκ των οποίων βρέθηκε μεγάλος αριθμός μυροδοχείων των ελληνιστικών χρόνων.

Από τον καθαρισμό του ρωμαϊκού ταφικού μνημείου εντοπίστηκαν αρχιτεκτονικά μέλη ενός αρχαϊκού κιονόκρανου και πολλών ελληνιστικών αρχιτεκτονικών μελών πεσσοί, λιθόπλινθοι, ιωνικό επιστήλιο, μέλος τοιχοβάτη (στυλοβάτη) και πολλά άλλα, τα οποία χρησιμοποιήθηκαν μεταγενέστερα για τη θεμελίωση του ρωμαϊκού μνημείου.

Τα ευρήματα από τους υποκείμενους ελληνιστικούς χώρους του ρωμαϊκού ταφικού μνημείου οδηγούν στο συμπέρασμα ότι η χρήση τους συνδέονταν με τελετουργίες. Το πλήθος των ευρημάτων επιβεβαιώνει την ιστορική και πολιτιστική συνέχεια της Τενέας, της κυριότερης πολίχνης της Τενεατικής πεδιάδας, ως το στρατηγικό σημείο –πέρασμα από το Άργος προς την Αρχαία Κόρινθο. Η συμμετοχή στο πρόγραμμα φοιτητών από πανεπιστημιακές σχολές του εξωτερικού και της ημεδαπής καθώς και η διεξαγωγή  εκπαιδευτικών προγραμμάτων σε μαθητές της περιοχής προσδίδουν ακόμη μεγαλύτερη αξία στην ούτως ή άλλως αξιόλογη αυτή αρχαιολογική έρευνα, η οποία υποστηρίζεται από το Ίδρυμα Παύλου και Αλεξάνδρας Κανελλοπούλου, που επιδιώκει την ανάδειξη της συνέχειας του ελληνικού πολιτισμού και τη δυνατότητα εκπαίδευσης των νέων ανθρώπων.

Η Τενέα, πέρασμα από το Άργος προς την Αρχαία Κόρινθο, υπήρξε η κυριότερη πολίχνη της τενεατικής πεδιάδας.

Δήλος: Αναστήλωση Στοάς Φιλίππου Ε΄- Οι απαραίτητες προκαταρκτικές εργασίες και ο μακρύς, επίπονος δρόμος για ένα αποτέλεσμα που αναμένεται να μας δικαιώσει.

Η αναστήλωση ενός οικοδομήματος υψίστης αξίας και σημειολογίας τόσο για την αρχαία όσο και για την σύγχρονη Ελλάδα, είναι μια διαδικασία μακρά και επίπονη. Το αποτέλεσμα όμως δικαιώνει αυτούς που το αναλαμβάνουν, που το υποστηρίζουν και το στηρίζουν αφού μένει ως παρακαταθήκη πολιτισμού για όλους, Έλληνες και ξένους, και για όλες τις επόμενες γενιές.

Η πρώτη, προκαταρκτική φάση της αναστήλωσης της στοάς του Φιλίππου Ε΄στη Δήλο, που αναμένεται στο σύνολό της να διαρκέσει 3 χρόνια, είναι η καταγραφή και ταύτιση των αρχιτεκτονικών μελών που θα ενσωματωθούν στο μνημείο αλλά και αυτών που δεν θα χρησιμοποιηθούν. Το συνολικό μήκος του κτιρίου υπολογίζεται στα 74μ. μήκος και 16μ. πλάτος, ενώ η αρχική του ανέγερση πραγματοποιήθηκε στα τέλη του 3ου, αρχές του 2ου αι. π.Χ.. Η κ. Δήμητρα Μαυροκορδάτου, επικεφαλής αρχιτέκτονας του έργου, που έχει αναλάβει η Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων, μοιράζεται με προσοχή τις σκέψεις της. Με την ίδια προσοχή που αναλαμβάνει και φέρνει εις πέρας έργα μεγάλης αρχαιολογικής και πολιτιστικής αξίας. Εκείνη βρίσκονταν και στην Καρθαία, όπου μαζί με την αξιόλογη ομάδα αρχαιολόγων και συντηρητών απέσπασαν το σημαντικό βραβείο Europa Nostra 2017.

«Έχουμε κάνει μία πρώτη καταγραφή των αρχιτεκτονικών μελών, έναν απαραίτητο καθαρισμό του μνημείου, το οποίο είχε κυριολεκτικά πνιγεί στα χόρτα και στα βούρλα, και έχουμε καταφέρει να αναδείξουμε αρκετά το μνημείο. Τα αρχιτεκτονικά μέλη έχουν αριθμηθεί και έχουν ταξινομηθεί ανάλογα με το πού θα τοποθετηθούν: Στο μνημείο ή σε ξέχωρο σημείο.  Ωστόσο οι κατάλογοι καταγραφής θα επανεξεταστούν σε μία δεύτερη αξιολόγηση. Στις προκαταρκτικές εργασίες εντάσσεται και ο καθαρισμός ενός σημείου, περίπου 600τ.μ., που βρίσκεται κοντά στη θάλασσα, δυτικά του μνημείου, το οποίο αφού καθαριστεί πλήρως, θα επιστρωθεί με μπετόν και εκεί θα τοποθετηθούν τα αρχιτεκτονικά μέλη τα οποία δεν θα χρησιμοποιηθούν στην αναστήλωση του μνημείου.

Με τη βοήθεια ενός τηλεσκοπικού γερανού, ο οποίος θα παραμείνει στον χώρο για περίπου δύο εβδομάδες, θα προχωρήσουμε στις απαραίτητες μετακινήσεις και ταξινομήσεις. Θα απομακρυνθούν αρχιτεκτονικά μέλη μέσα από τη στοά, τα οποία δεν χρειάζονται, και κάποια άλλα θα έρθουν κοντά στην στοά για να υποστηρίξουν τις επακόλουθες αναστηλώσεις.

Η εμπειρία της Καρθαίας μας δίδαξε ότι είναι απαραίτητη η επιμέρους βιντεοσκόπηση όλων των σταδίων των εργασιών γιατί αυτό θα αποτελέσει και την πιο εύγλωττη τεκμηρίωση της δουλειάς μου, ενώ επιπλέον ένα μονταρισμένο υλικό από λήψεις με κάμερα και drones, θα αποτελέσει μία εξαιρετική «ξενάγηση» των εργασιών που θα υλοποιηθούν σε βάθος 3 χρόνων.

Η επιτόπου καταγραφή των αρχιτεκτονικών μελών ανέδειξε 30 αρχαίους λίθους από τον στυλοβάτη, ενώ η αρχική μας εκτίμηση ήταν ότι υπήρχαν μόλις 2! Αυτό σημαίνει ότι θα έχουμε περισσότερο αρχαίο υλικό για να χρησιμοποιήσουμε στην αναστήλωση. Επιπλέον, στο έργο αυτό θα προχωρήσουμε σε τρισδιάστατη αποτύπωση έτσι ώστε να μπορέσουμε να κατασκευάσουμε το απαραίτητο συμπλήρωμα σε ένα CNC μηχάνημα (μηχάνημα χάραξης και κοπής) και να αποδώσουμε με ακρίβεια το τρισδιάστατο μέλος, μειώνοντας παράλληλα και την επιτόπου δουλειά. Με την καλύτερη δυνατή προετοιμασία θα είμαστε κάθε φορά έτοιμοι για να εφαρμόζουμε με ακρίβεια όσα σχεδιάζουμε. Αρχές Νοεμβρίου θα ολοκληρωθεί το σκέλος των μετακινήσεων. Στη συνέχεια θα πραγματοποιηθούν οι μελέτες για τις πλατφόρμες και το σκέλος των αποτυπώσεων. Την άνοιξη θα ξεκινήσουμε και πάλι επιτόπου υλοποιώντας ό,τι δουλευτεί μέσα στον χειμώνα. Αυτός είναι ο προγραμματισμός…».

Αυτόν τον προγραμματισμό θα παρακολουθούμε και θα στηρίζουμε. Με πίστη στη δουλειά των ανθρώπων που το έχουν αναλάβει και στο εξαιρετικό δυναμικό της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κυκλάδων.

ΔΗΛΟΣ: Αναστήλωση στοάς Φιλίππου Β΄

Ένα νησί –αρχαιολογικό πάρκο ξεκινά να παίρνει «ανάσα».

Η Δήλος στέκει αιώνες αγέρωχη, έρμαιο των ανέμων, λουσμένη στο φως σχεδόν όλες τις ημέρες του χρόνου, αφημένη από ειδικούς και μη, ωστόσο πάντα αξιοθαύμαστη. Τον Οκτώβριο του 2017 η Δήλος ξεκίνησε να ανασάνει και πάλι. Άνθρωποι και μηχανήματα κατέφθασαν στο νησί βάζοντας σε «τάξη» το διασκορπισμένο υλικό των μνημείων που κάποτε φώτιζε τον τότε γνωστό κόσμο.

Στο προκαταρκτικό στάδιο τα αρχιτεκτονικά μέλη αποδείχτηκαν πολλαπλάσια του αναμενόμενου

Τα πρώτα αποτελέσματα από τις προκαταρκτικές εργασίες είναι θετικά αν όχι θεαματικά, αποφέροντας επιστημονικό όφελος κυρίως ως προς τις γνώσεις μας για το σωζόμενο αρχιτεκτονικό υλικό του μνημείου. Έχουν αποψιλωθεί σημαντικές περιοχές του μνημείου και γύρω από αυτό και έχουν ταξινομηθεί, τουλάχιστον προσωρινά, τα στοιχεία που συνθέτουν το αρχιτεκτονικό υλικό, αναβαθμίζοντας έτσι την εικόνα του αρχαιολογικού χώρου, που πριν από τις εργασίες παρουσίαζε εικόνα εγκατάλειψης στις περιοχές αυτές.

Τα αρχιτεκτονικά μέλη που υπολογίζονταν αρχικά αποδείχτηκε ότι είναι πολλαπλάσια κάτι που επιφέρει τροποποιήσεις στα αρχικά δεδομένα του προγράμματος αναστήλωσης της περίφημης στοάς του Φιλίππου Β΄. Οι γνώσεις των ειδικών της αναστήλωσης για το αρχαίο μνημείο εμπλουτίζονται και στα χέρια τους βρίσκεται πολύ περισσότερο αρχαίο «αυθεντικό» υλικό για την τελική φάση της αναστήλωσης, το τελικό αποτέλεσμα της οποίας θα προκύψει με τη χρησιμοποίηση περισσότερων αρχαίων λίθων, θα «κερδίσει» σε αυθεντικότητα και σε αισθητική αρτιότητα.

Ο υπερδιπλάσιος όγκος των αρχιτεκτονικών μελών από αυτόν που αρχικά είχε εκτιμηθεί, αν και μας ενθουσιάζει, έχει «αρνητικές» επιπτώσεις ως προς το αρχικό χρονοδιάγραμμα παράδοσης του έργου και το κόστος που έχει προϋπολογιστεί. Είναι πλέον αυτονόητο ότι θα προκύψουν καθυστερήσεις στην εκτέλεση της αναστήλωσης καθώς αυξάνονται σε όγκο οι προκαταρκτικές εργασίες που αφορούν στην καταγραφή και την ταξινόμηση του μεγάλου αριθμού αρχιτεκτονικών μελών, τα οποία κυρίως εντοπίζονται στο χαμηλότερο επίπεδο της αναστήλωσης, την κρηπίδα και τον τοιχοβάτη –στυλοβάτη, όπου σύμφωνα με την αρχική εκτίμηση θα χρησιμοποιούταν εξ ολοκλήρου νέο υλικό.

Τα 170 αρχαία αρχιτεκτονικά μέλη που εντοπίστηκαν τώρα μπορούν να ενταχθούν στην αναστήλωση του τοιχοβάτη –στυλοβάτη, όχι ακέραια αλλά συμπληρωμένα με νέο υλικό. Άρα, μειώνεται κατά τι η προμήθεια σε μάρμαρο, προκύπτει όμως η ανάγκη για τρισδιάστατες σχεδιαστικές αποτυπώσεις αρχαίων αρχιτεκτονικών μελών για την κατασκευή των συμπληρωμάτων και για τη συγκόλλησή τους. Επιπρόσθετα δημιουργείται ένα επιπλέον «πρόβλημα», αυτό της διαχείρισης του αρχαίου υλικού που δεν θα ενταχθεί στην αναστήλωση. Ο πολύ μεγαλύτερος αριθμός των αρχιτεκτονικών μελών από την αρχική εκτίμηση θα πρέπει για να ταξινομηθεί ανά είδος, να διαμορφωθούν περιοχές μεγαλύτερης έκτασης.

Η πορεία της αναστήλωσης μας ενθαρρύνει και φαίνεται ότι ήδη εγείρει το ενδιαφέρον των επισκεπτών για το μνημείο, γεγονός που διαπιστώθηκε από όλους τους ανθρώπους που βρίσκονταν στη νησί κατά τις περιόδους εκτέλεσης των εργασιών στη Στοά. Οι επισκέπτες της Δήλου αντιλαμβάνονταν ότι ένα μεγάλο έργο βρίσκονταν σε εξέλιξη και αυτό δεν μπορούσε παρά να τους κινήσει το ενδιαφέρον, αν όχι να τους ενθουσιάσει.